ठाणे

ठाणे, दि. 2 जुन 2026 :  केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध कृषीविषयक योजनांचा थेट लाभ (DBT) शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी...

ठाणे, दि. 25 मे 2026 : अनेकांच्या चिरकाल स्मरणात राहिलेलं एक नाव म्हणजे ठाणे महानगरपालिकेचा त्यावेळचा टेलिफोन...

VesacIndia चा एक महत्त्वाकांक्षी पुढाकार ‘प्रकल्प आशादायी’ (Project Aashayein) आणि ‘कॉमन मॅन’ विजयकुमार कट्टी यांचा एक यशस्वी जमिनी प्रयोग… “सगळेच मुसळ केरात” — म्हणजेच आपण तंत्रज्ञानात आणि सिमेंटच्या जंगलात कितीही मोठी झेप घेतली, पण जर आपल्या मातीतील सूक्ष्मजीव, हवेतील फुलपाखरे, झाडांवरचे पक्षी आणि नद्यांमधले मासे नष्ट झाले, तर आपली ही सगळी प्रगती कचऱ्यासारखी निरर्थक ठरेल. नमस्कार वाचकहो, मी विजयकुमार कट्टी. आज २२ मे, म्हणजेच ‘जागतिक जैवविविधता दिन’ (International Day for Biological Diversity). हा दिवस केवळ कॅलेंडरवरील एक तारीख नाही, तर तो आपल्या अस्तित्वाच्या मुळाशी जोडलेला एक गंभीर वैज्ञानिक आणि पर्यावरणीय संदेश आहे. एक पर्यावरण अभ्यासक (Environmental Observer) म्हणून मी नेहमी मानतो की, निसर्गाची हानी पाहून फक्त चिंता व्यक्त करण्यात अर्थ नाही; खरी गरज आहे ती आपल्याच रोजच्या सवयींमध्ये दडलेला तो वैज्ञानिक धोका ओळखण्याची, जो आपल्या नकळत या पृथ्वीचे अथांग नुकसान करत आहे. आज या विशेष स्तंभातून आपण कोणत्याही मोठ्या प्रकल्पाची अवघड तांत्रिक भाषा न वापरता, आपल्या घराच्या चौकटीत डोकावून पाहणार आहोत. आपण स्वतः निर्माण केलेला कचरा आपल्याच कुटुंबाचा भाग असलेल्या जैवविविधतेचा गळा कसा घोटत आहे, आणि आपल्या काही साध्या वैज्ञानिक गैरसमजांमुळे आपण निसर्गाचा समतोल कसा बिघडवत आहोत, याचा थेट उलगडा आज आपण करणार आहोत. १. जैवविविधता: आपल्या कुटुंबाचा एक न पाहिलेला हिस्सा अनेकांचा असा समज असतो की जैवविविधता म्हणजे कुठेतरी दूर अमेझॉनच्या जंगलात राहणारे वाघ, सिंह किंवा दुर्मिळ वनस्पती. पण मित्रांनो, जैवविविधता ही तुमच्या आमच्या कुटुंबातील एका सदस्यासारखी आहे. तुमच्या घराजवळ किंवा बाल्कनीमध्ये सकाळी चिवचिवणारी चिमणी, तुळशीच्या मंजिरीवर फिरणारे छोटे कीटक, कुंडीतील मातीत शांतपणे काम करणारा गांडूळ आणि अगदी रात्रीच्या शांततेत ऐकू येणारा रातकिड्याचा आवाज—हे सगळे तुमच्या कौटुंबिक परिघातील जैवविविधतेचे सदस्य आहेत. निसर्गाने या प्रत्येकाला एक काम दिले आहे. आपण म्हणतो ना, “शितावरून भाताची परीक्षा” करावी, तशी निसर्गातील एका छोट्या चिमणीच्या किंवा फुलपाखराच्या गायब होण्यावरून आपली संपूर्ण अन्नसाखळी किती धोक्यात आली आहे, याची परीक्षा आपण आज घरबसल्या करू शकतो. जर हे छोटे जीव आपल्या परिसरातून हद्दपार झाले, तर परागीभवनाची (Pollination) आणि नैसर्गिक कीड नियंत्रणाची साखळी पूर्णपणे कोलमडेल. २. वैज्ञानिक वास्तव: ऑक्सिजनयुक्त कुजणे (Aerobic...